Mỗi cá nhân đều trải qua 02 giai đoạn vàng để phát triển chiều cao, bao gồm giai đoạn 1.000 ngày đầu đời và giai đoạn dậy thì.
Bạn có biết rằng gen chỉ quyết định khoảng 20% sự phát triển chiều cao của trẻ, trong khi dinh dưỡng và vận động lại đóng vai trò quan trọng hơn nhiều, chiếm tới hơn 50%? Đặc biệt, giai đoạn dậy thì được xem là thời điểm xương phát triển mạnh mẽ nhất trong cuộc đời. Theo các chuyên gia từ Viện Dinh dưỡng Quốc gia, đây chính là “cơ hội cuối cùng” để trẻ bứt phá chiều cao trước khi các sụn tăng trưởng ở đầu xương dần đóng lại. Vì vậy, nếu không tận dụng giai đoạn này để vận động và chăm sóc cơ thể đúng cách, trẻ có thể bỏ lỡ “thời điểm vàng” để tăng trưởng chiều cao, thậm chí mất đi cơ hội tăng thêm khoảng 8–12 cm mỗi năm.
Vận động đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình phát triển chiều cao. Khi cơ thể được vận động với cường độ phù hợp, nhiều thay đổi tích cực sẽ xảy ra. Trước hết, hoạt động thể chất giúp kích thích tuyến yên tăng tiết hormone tăng trưởng – loại hormone có vai trò quan trọng trong việc giúp xương phát triển. Khi tập luyện thường xuyên, lượng hormone này có thể tăng lên gấp 3–4 lần so với bình thường. Bên cạnh đó, các động tác nhảy, vươn người hoặc kéo giãn còn giúp tạo lực tác động lên các mô sụn ở đầu xương, từ đó hỗ trợ sụn tăng trưởng phát triển trước khi chúng đóng lại. Không chỉ vậy, vận động đều đặn còn giúp tăng mật độ xương, làm xương chắc khỏe hơn và tạo nền tảng vững chắc cho một cơ thể cao lớn, khỏe mạnh.
Ở lứa tuổi thanh thiếu niên, việc lựa chọn hình thức vận động phù hợp cũng rất quan trọng. Những môn thể thao có nhiều động tác bật nhảy như bóng rổ, nhảy dây hay cầu lông thường tạo ra các tác động nhẹ lên hệ xương, giúp kích thích các tế bào xương mới hình thành. Bên cạnh đó, các hoạt động giúp kéo giãn cơ thể như tập xà đơn, yoga hoặc bơi lội có thể giúp cột sống được giải phóng khỏi áp lực của trọng lực, từ đó hỗ trợ cơ thể vươn dài tối đa. Ngoài ra, các hoạt động vận động bền bỉ như chạy bộ hay đạp xe cũng rất có lợi vì chúng giúp tăng cường lưu thông máu, đưa nhiều chất dinh dưỡng hơn đến nuôi dưỡng sụn tăng trưởng.
Để hỗ trợ chiều cao phát triển tốt, học sinh cần duy trì một lối sống lành mạnh mỗi ngày. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trẻ em và thanh thiếu niên nên vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày để hệ xương phát triển tối ưu; thời gian vận động có thể chia thành hai lần, mỗi lần khoảng 30 phút để phù hợp với lịch học và sinh hoạt. Bên cạnh đó, việc đi ngủ sớm cũng rất quan trọng, tốt nhất nên lên giường trước 22 giờ vì hormone tăng trưởng hoạt động mạnh nhất khi cơ thể ngủ sâu vào ban đêm. Ngoài ra, uống đủ khoảng 2 lít nước mỗi ngày cũng giúp duy trì độ ẩm cho các đĩa đệm cột sống và hỗ trợ cơ thể hoạt động linh hoạt hơn.
Chiều cao không chỉ đơn thuần là yếu tố ngoại hình mà còn góp phần mang lại sự tự tin và mở ra nhiều cơ hội trong tương lai. Vì vậy, thay vì dành quá nhiều thời gian cho điện thoại hay thiết bị điện tử, mỗi bạn trẻ hãy dành thời gian vận động, tham gia thể thao và chăm sóc cơ thể ngay từ hôm nay. Những thói quen tích cực mỗi ngày chính là nền tảng giúp cơ thể phát triển khỏe mạnh và tạo nên sự bứt phá về chiều cao trong giai đoạn quan trọng của tuổi dậy thì.
Tài liệu tham khảo:
1. Viện Dinh dưỡng (2025), Hai giai đoạn vàng phát triển chiều cao của trẻ, https://viendinhduong.vn/vi/article/tin-tuc/hai-giai-doan-vang-phat-trien-chieu-cao-cua-tre-67e7c904c862b932c34afe04, truy cập ngày 02/3/2026.
2. Viện Dinh dưỡng (2025), Một số thời điểm và thực phẩm giúp trẻ phát triển chiều cao tốt hơn https://viendinhduong.vn/vi/article/tin-tuc/mot-so-thoi-diem-va-thuc-pham-giup-tre-phat-trien-chieu-cao-tot-hon-67e7c86dc862b932c34afd30, truy cập ngày 02/3/2026.
Khoa Sức khỏe cộng đồng – Môi trường – Bệnh nghề nghiệp, HCDC
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP. HCM